Επιπαλαιολιθική περίοδος

Η Κύπρος δεν συνδέθηκε ποτέ με την ηπειρωτική ξηρά με χερσαία γέφυρα — τουλάχιστον όχι στη διάρκεια της ανθρώπινης παρουσίας στη γη. Για να φτάσει κανείς εδώ έπρεπε να διασχίσει τουλάχιστον εξήντα χιλιόμετρα ανοιχτής θάλασσας, και έτσι το νησί έμεινε ακατοίκητο ενώ στην απέναντι ακτή της Λεβαντίνης υπήρχαν ήδη οικισμοί.

Το αρχαιότερο ίχνος ανθρώπου στην Κύπρο είναι ο Αετόκρεμνος, μια βραχοσκεπή στο νότιο άκρο της χερσονήσου του Ακρωτηρίου, ηλικίας περίπου δώδεκα χιλιάδων ετών. Κάτω από τον βράχο βρέθηκε στρώμα όπου λίθινα εργαλεία ήταν ανακατεμένα με οστά νάνων ιπποπόταμων — ενδημικών ζώων στο μέγεθος γουρουνιού που ζούσαν μόνο εδώ.

Τι ακριβώς συνέβη στον Αετόκρεμνο παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Άλλοι το διαβάζουν ως καταυλισμό κυνηγών που εξόντωσαν την πανίδα του νησιού, άλλοι θεωρούν ότι τα οστά συσσωρεύτηκαν φυσικά και οι άνθρωποι ήρθαν αργότερα. Ένα πάντως δεν αμφισβητείται: οι νάνοι ιπποπόταμοι και ελέφαντες εξαφανίστηκαν περίπου τότε που πάτησε για πρώτη φορά εδώ ο άνθρωπος.

Μετά τον Αετόκρεμνο το αρχείο του νησιού σιωπά για σχεδόν χίλια χρόνια. Οι μόνιμοι οικισμοί εμφανίζονται στη Νεολιθική περίοδο, μαζί με ανθρώπους που έφεραν μαζί τους σπόρους και ζώα.