Ενετοκρατία

Η Βενετία κράτησε την Κύπρο μόλις ογδόντα δύο χρόνια και τη μεταχειρίστηκε όχι ως τόπο προς ανάπτυξη αλλά ως συνοριακό φρούριο προς διατήρηση. Η Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν προ των πυλών, και ό,τι επένδυσε η Δημοκρατία στο νησί πήγε σε τείχη.

Τα τείχη

Η Λευκωσία ανακατασκευάστηκε ριζικά. Μεταξύ 1567 και 1570 υψώθηκε γύρω από την πόλη δακτύλιος έντεκα προμαχώνων — τα ενετικά τείχη που στέκουν ως σήμερα. Για να καθαρίσει το πεδίο βολής κατεδαφίστηκαν ολόκληρες συνοικίες, αρχοντικά και ναοί έξω από τη νέα περίμετρο, και ο Πεδιαίος εκτράπηκε. Τρεις πύλες οδηγούσαν μέσα: της Αμμοχώστου, της Πάφου και της Κερύνειας.

Στην Αμμόχωστο ενισχύθηκαν τα τείχη και διαμορφώθηκε εκ νέου η ακρόπολη — ο Πύργος του Οθέλλου, που πήρε το όνομά του πολύ αργότερα, από το έργο του Σαίξπηρ. Ανακατασκευάστηκε και το Κάστρο της Κερύνειας: οι χαμηλοί προμαχώνες του είναι σχεδιασμένοι για πυροβολικό, όχι για βέλη.

Η οικονομία

Το νησί ζούσε από ζάχαρη, βαμβάκι και αλάτι. Η φορολογία ήταν βαριά και οι αγρότες δεμένοι στη γη, οπότε όταν ήρθαν οι Οθωμανοί λίγοι ντόπιοι είχαν διάθεση να πεθάνουν για τη Βενετία.

Στο δάσος της Πάφου σώζονται τα πέτρινα γεφύρια — ο Τζιελεφός, η Ελιά, η Ρούδια, ο Σκάρφος: από αυτά τα μονοπάτια τα καραβάνια κατέβαζαν χαλκό και ξυλεία από τα βουνά στη θάλασσα.

Κι όμως, η ενετική περίοδος έδωσε και μερικούς από τους ωραιότερους ιστορημένους ναούς του Τροόδους: την Παναγία Ποδίθου του 1502, τον Αρχάγγελο Μιχαήλ στον Πεδουλά του 1474 και τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος στο Παλαιχώρι. Η ιταλική επίδραση σε αυτούς είναι ολοφάνερη.

1570–1571

Το καλοκαίρι του 1570 ο στρατός του Λαλά Μουσταφά Πασά αποβιβάστηκε κοντά στη Λάρνακα. Η Λευκωσία άντεξε σαράντα πέντε ημέρες και έπεσε στις 9 Σεπτεμβρίου. Η Αμμόχωστος αντιστάθηκε έντεκα μήνες — πολιορκία που πέρασε στην ιστορία της πολεμικής τέχνης — και συνθηκολόγησε τον Αύγουστο του 1571 με όρους έντιμης παράδοσης που οι νικητές παραβίασαν: ο διοικητής Μαρκαντόνιο Μπραγκαντίν θανατώθηκε με βασανιστήρια.

Η Κύπρος έγινε οθωμανική και παρέμεινε έτσι τριακόσια επτά χρόνια. Αρχίζει η Οθωμανική περίοδος.