Μεβλεβί Τεκές

Αμέσως μέσα από την Πύλη Κερύνειας, στον κεντρικό δρόμο της βόρειας Λευκωσίας, βρίσκεται ένα χαμηλό πέτρινο κτίριο με μια σειρά μικρούς τρούλους: ο άλλοτε τεκές του τάγματος των Μεβλεβί, των «στροβιλιζόμενων δερβίσηδων». Οι έξι τρούλοι κατά μήκος της πρόσοψης καλύπτουν τάφους με δεκαέξι ανεπίγραφα μνήματα· μόνο πέντε έχουν ταυτιστεί, ανάμεσά τους του ιδρυτή, του τελευταίου σεΐχη Σελίμ Ντεντέ και του σεΐχη Τζελαλεντίν Εφέντη.

Σύμφωνα με οθωμανικά έγγραφα, τον τεκέ ίδρυσε το 1593 σε δική του γη ο Αράπ Αχμέτ Πασάς, ένας από τους κατακτητές της Κύπρου. Ως το 1607 είχε ερειπωθεί, και ο Φερχάτ Πασάς τον ξαναέχτισε στα παλιά θεμέλια. Κατά μια άλλη παράδοση, τη γη δώρισε κάποια Εμινέ Χατούν από το χωριό Κυρά. Ο σεΐχης υπαγόταν στο κέντρο του τάγματος στο Ικόνιο, ενώ σε αυτόν υπάγονταν οι τεκέδες των Μεβλεβί στην Αμμόχωστο, την Πάφο και τη Λεμεσό. Το 1873 ο τεκές είχε 36 μέλη και οι τελετές γίνονταν τις Κυριακές.

Όταν το 1925 έκλεισαν όλοι οι τεκέδες στην Τουρκία, μερικοί Τουρκοκύπριοι ζήτησαν να κλείσει και αυτός. Οι βρετανικές αρχές αρνήθηκαν και άρχισαν να φέρνουν σεΐχηδες από τη Συρία: το 1933 διορίστηκε ο Μουχαμέτ Σελίμ Ντεντέ από τη Δαμασκό, που υπηρέτησε ως τον θάνατό του το 1953. Μόνιμος διάδοχος δεν βρέθηκε, ο τεκές σταμάτησε να λειτουργεί το 1954 και στις 15 Απριλίου 1956 το τάγμα στην Κύπρο έπαψε επίσημα να υπάρχει. Τα κελιά των δερβίσηδων, η κουζίνα και οι ξενώνες κατεδαφίστηκαν και στη θέση τους χτίστηκε εμπορική στοά.

Σώθηκαν το σεμαχανέ, η αίθουσα της τελετής του στροβιλισμού, οι τάφοι και λίγα δωμάτια. Το 1963 άνοιξε εδώ Τουρκοκυπριακό Εθνογραφικό Μουσείο, και μετά την αναστήλωση του 2001–2002 έγινε μουσείο των Μεβλεβί. Η αίθουσα διατηρεί τον ξύλινο εξώστη των μουσικών και τον περιφραγμένο κύκλο όπου στροβιλίζονταν οι δερβίσηδες, ενώ στην αυλή εκτίθενται επιτύμβιες πλάκες από το γειτονικό νεκροταφείο. Ο ίδιος Αράπ Αχμέτ Πασάς έδωσε το όνομά του στο Τζαμί Αράπ Αχμέτ στο δυτικό τμήμα της παλιάς πόλης.

Ώρες λειτουργίας: 1 Απριλίου – 31 Οκτωβρίου (θερινό ωράριο 2026): Δευ–Παρ 8:00–15:30, τελευταία είσοδος 15:00· κλειστό Σαββατοκύριακα και αργίες· το χειμερινό ωράριο δεν έχει δημοσιευθεί (στοιχεία Οκτωβρίου 2026).

Το μνημείο βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του νησιού, το οποίο από το 1974 δεν ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία. Η πρόσβαση γίνεται μέσω των επίσημων σημείων διέλευσης.